Algemene Vlaamse woorden
6 maart 2010, 23:05
Anoniem
Ik heb overgeschreven hoe da veel van de woorden van die lijst in VD gemarkeerd staan. Ik heb ook een paar woorden der bijgevoegd.

# afkomen = langskomen (Belgisch-Nederlands, niet algemeen)
# ajuin (m.) = ui (gewestelijk, Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# allee (m.) = overloop (Algemeen Nederlands) [vrouwelijk volgens VD]
# alleman = iedereen (Algemeen Nederlands)
# ambetant = vervelend (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# ambeteren = lastigvallen (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# appelsien (v./m.) = sinaasappel (volkstaal, Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# bak, den ~ = de gevangenis (informeel)
+ bak = krat (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
+ bak = het bakken (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# bot (v./m.) = laars (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
+ brossen = spijbelen (Belgisch-Nederlands, informeel) [staat wel in VD]
# brosser (m.) = spijbelaar [staat ni in VD]
# buis (v.) = onvoldoende score op een test (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# buitewipper (m.) = uitsmijter (algemeen Belgisch-Nederlands) ['buitenwipper' in VD]
# buizen = onvoldoende halen (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
+ camion = vrachtwagen (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
+ camionette = bestelwagen (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# cervela (m.) = cervelaatworst (Belgisch-Nederlands, informeel)
# chapeluur (v.) = paneermeel (Belgisch-Nederlands, niet algemeen) ['chapelure' in VD]
+ chauffage = verwarming, radiator (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# confituur = jam (algemeen Belgisch-Nederlands) ['confiture' in VD]
# feitelijk = eigenlijk (Algemeen Nederlands)
# for (v.) = jaarlijks gehouden kermis (gewestelijk)
# frak (m.) = jas (gewestelijk)
# frietkot (o.) = patatkraam (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
+ frigo = ijskast (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# frigobox (m.) = koelbox (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# frituur (v.) = frietkraam (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# fusee (m.) = vuurpijl (Belgisch-Nederlands, niet algemeen) [vrouwelijk volgens VD]
# gazet (v.) = krant (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# gedacht (o.) = mening, gedachte (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# goesting (v.) = zin (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# kabas (m./v.) = boodschappentas (gewestelijk) [vrouwelijk volgens VD]
# kled (o.) = jurk (Belgisch-Nederlands, niet algemeen)
# kleine (m.) = zoon, kind (Algemeen Nederlands) ['de' volgens VD]
# koleriek = driftig (algemeen Belgisch-Nederlands)
# kolerig = razend (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# kot (o., koten) = studentenkamer (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
+ kotbaas = eigenaar of verhuurder van studentenkamers (Belgisch-Nederlands, studententaal)
# kotmadam (v.) = hospita (Belgisch-Nederlands, studententaal)
# kozijn (m.) = neef (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# kuisen = schoonmaken (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# kuisvrouw (v.) = schoonmaakster (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# kurieus = nieuwsgierig (Belgisch-Nederlands, spreektaal) ['curieus' in VD]
# max, de ~ = het summum (Belgisch-Nederlands, jeugdtaal)
# motto (m.) = motorfiets (Belgisch-Nederlands, niet algemeen) ['moto' in VD]
# patat (m.) = aardappel (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# peizen = denken (gewestelijk)
+ pint = glas of pot met bier of wijn (niet algemeen)
# plattekaas (m.) = kwark (algemeen Belgisch-Nederlands)
# rekker (m.) = elastiek (gewestelijk)
# root (v.) = rij (gewestelijk)
# scheel (v.) = deksel (gewestelijk)
# schon = mooi (in 't algemeen, archasch, Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# schuif (v.) = lade (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# schup (v.) = spade (GN) (gewestelijk)
# tas (v.) = kop (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# tiret (v.) = ritssluiting (gewestelijk) ['tirettre' in VD]
# tristig = droevig (Algemeen Nederlands) ['triestig' in VD]
# vaak (m.) = slaap (verouderd, algemeen Belgisch-Nederlands)
# valies (v.) = koffer (Algemeen Nederlands) [in VD staat als o. in Nederland en o./v. in Vlaanderen]
# verdiep (o.) = verdieping (Belgisch-Nederlands, niet algemeen)
# vijs (v.) = schroef (Belgisch-Nederlands, niet algemeen)
# vlo/velo (m.) = fiets (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# zjanet (v.) = homo (Belgisch-Nederlands, spreektaal)
# zoo (v.) = dierentuin (Algemeen Nederlands)
6 maart 2010, 23:06
elvisrules
Da was van mij trouwes.
7 maart 2010, 13:02
Grytolle
goed werk!
7 maart 2010, 14:35
Grytolle
waarom verschijnd den elvis z'ne naam ni als ik de post heb g'edit zo daget bij zijn user id hoord?
7 maart 2010, 17:48
Nychus
buitenwipper? zijde zeker da't nie buitensmijter is
7 maart 2010, 18:14
Krommenaas
Ha prachtig werk, bedankt!

Die lijst is trouwens gestart door alle woorden die ik in m'nen Antwerpse woordenboek als "algemeen Vlaams" had gemarkeerd overgenomen, daarom staan er nog dingen gelijk "tristig" in.
8 maart 2010, 15:30
Grytolle
welke versie hebde nu trouwens gebruikt, elvis?
8 maart 2010, 16:28
elvisrules
buitensmijten
overgank. werkw.; smeet buiten; h. buitengesmeten
(Belgisch-Nederlands, spreektaal)
buitengooien


buitensmijter
de; -s
(Belgisch-Nederlands, niet algemeen) uitsmijter


buitenwippen
overgank. werkw.; wipte buiten; h. buitengewipt
(Belgisch-Nederlands, spreektaal)
buitengooien


buitenwipper
de (m.)
(algemeen Belgisch-Nederlands) uitsmijter
8 maart 2010, 16:29
elvisrules
Welke versie van VD bedoelt ge? de 14e
8 maart 2010, 18:57
Grytolle
de grote? dan is 't dezelfde als dieje van mij
29 juli 2010, 14:40
Jan Van Overal
Ik heb den indruk da veel woorden die in die lijst staan ni direct als AV in aanmerking kunnen komen.
Ik heb nu in redelijk wa streken gewoond of gewerkt, waaronder Antwerpen, 't Waasland, Gent, 't Meetjesland, Brussel, Leuven en Brugge. En der staan woorden in die lijst die kik ni ken. Voor die grammatica just 't zelfde. Sommige dingen zijn een verdienstelijke poging tot Algemeen Vlaams, maar der zijn nog teveel dingen bij die te nauw aan ne regio verbonden zijn. Hetzelfde geldt voor die "o" (al is da feitelijk voor een ander forum). In veel Vlaamse streken kent men die klank niet.
In elk geval is de woordenschatlijst aan serieus wa herziening toe.

Wa voorbeeldjes:
afslag = prijsverlaging (Dit wordt naar mij weten zo goed als alleen gebruikt door de Brabantse dialecten)
bangelijk = geweldig (idem, in het bijzonder Antwerps)
bedot (m.) = verstoppertje (Wordt volgens mij helemaal niet gebruikt in Limburg en grote Brabantse streken. Beter zou zijn: verstopperke).
beuzelen = liegen (nog nooit gehoord - ik zou dus niet weten waar het van komt)
beuzelaar (m.) = leugenaar (idem)
beziens, ~ hebben = bekijks hebben (het gebruik van "zien" ipv "kijken" is typisch Brabants en komt bijna nergens anders voor)
binnendoen = tongzoenen (idem - in Oost- en West-Vlaamse regiolecten gebruikt men "bekken, muilen, lekken, een tong draaien, ...)
binnendraaien = tongzoenen (idem)
blotte (m.) = kaalkop (ook nog nooit van gehoord, en de origine is mij een raadsel. In bv. Oost-Vlaanderen gebruikt men gewoon "kletskop" of "kaalkop")
boecht (m.) = walgelijke drank (Klankverschil. Dit is ook typisch Brabants. Elders zegt men sneller "bocht" of "bucht")
boeleke (o.) = baby (Voornamelijk Brabants)
boke (o.) = boterham (Dit is ook voornamelijk Brabants. Elders zegt men bv. "bootse", botram, botteram, ...)
beuzze, ~ geven = gas geven ("gas geven" op zich is eigenlijk niet echt gebruikt in Nederland. Beuzze of buzze geven komt voornamelijk voor in Oost-Vlaanderen en sommige delen van West-Vlaanderen).
echtig = echt (Brabants - vooral Antwerps)

Ik wil maar zeggen dat in den "effor" om een Algemeen Vlaams te maken der hier duidelijk overdreven wordt in het opnemen van Algemeen Vlaamse woorden. Ik dierf eigenlijk al niemeer gaan kijken naar de sectie over "Algemene dialectwoorden" (contradictio in terminis?). Vooraleer er dus een woord in die lijst opgenomen wordt is het cruciaal dat daar serieus over gebabbeld wordt.
't Is duidelijk dat er hier maar een selectie staat, 'k kon ze der moeilijk allemaal opzetten.

Ik ben voorstander van een AV, maar ge moet zoiets serieus aanpakken vanin't begin. En der nie voor zorgen dat ge der naast zit (zoals geen algemene woorden gebruiken maar wel beweren dat ze da zijn). Want wa mij direct opvalt is dat-er vl Brabants in voorkomt. Zo gaade nooit de mensen van andere provincies meekrijgen.

Het algemene beleid zou volgens mij als volgt moeten zijn:
Baseer u niet alleen op regio- en dialecten, maar ook ten dele op de standaardtaal die bij veel mensen al ingeburgerd is. Klanken als "o" komen zeker nie overal voor, laat dat dan vallen. Zorg voor een haalbaar project waar voornamelijk met woordenschat en grammatica gewerkt wordt. Ik denk dat qua klanken het overgrote deel behouden moet blijven. De klankverscheidenheid in Vlaanderen is namelijk t groot.

Groetjes,

Jan Van Overal
29 juli 2010, 15:33
Krommenaas
Beste Jan,

De woordenlijst is eigenlijk maar een bijkomstigheid, gelijk het er ook bij vermeld sta. Er is nog nauwelijks aan gewerkt, precies omda 't weinig belang heefd. Deze site draaid voorlopig rond grammatica.

Ne serieuze woordenlijst kunnen we pas opstellen als we een soort comit hebben met vertegenwoordigers van alle streken, zoda we snel kunnen bepalen welke woorden in de lijst horen en welke ni.

Wat de o's en e's betreft; die komen in verreweg de meeste dialecten wel voor in en of andere vorm (enkel ni in Limburg). Voor d'algemene omgangstaal zijn ze wellicht verloren, daarom da we ze ook enkel willen bewaren in fonetische spelling.

Wat de grammatica betreft, den hoofdmoot van deze site, alle aanmerkingen welkom!
29 juli 2010, 15:56
Jan Van Overal
Krommenaas,

dan zallek zeker mijn licht ne keer laten schijnen op de grammatica. Ik ben toch blij dat ge inderdaad zegt dat er een soort comit komt voor die dingen. Maar ge moet toch oppassen, want menig Vlaming is af en toe wel eens gefrustreerd om te horen/te zien dat als men het over Vlaams heeft, er voornamelijk Brabants bedoeld wordt. Het zou jammer zijn moesten mensen dit prachtig initiatief voorbijgaan, omdat ze den indruk krijgen da't ier weer om een soort veredelst Antwerps gaat. Misschien toch opletten met de "onbelangrijke" woordenlijst.

Wat de "e" betreft kan ik u gelijk geven. Maar ik kan zeggen dat de "o" klank die bedoeld wordt in mijn ogen al voor een groot deel niet bestaat in de Westelijke en Noordelijke dialecten van Oost-Vlaanderen. De -o kent daar niet de standaardklank van het AN, maar 't is ook geen diftong (wat - als ik het goed begrepen heb - wel aangetoond wordt met "o").

Wat wel een feit is, is dat die dialecten een diftong kennen in de -u klank.
- gruut, buum, ...

Gent (onder invloed van het Brussels) kent bijna geen enkele diftong meer.

- een beest: een biest
- groot: gruut

De (poging tot) mooie Nederlandse klank -oo resulteert dan meestal in een -o klank achter in de keel, die meer op "grot" lijkt dan op "groot".
Wat Gent betreft kan gezegd worden dat het vaak iets meer wegheeft van "groowt", met een zr zachte -w.

Maar ik heb nog een vraag ivm de drijvende kracht achter de "websaajt" ;).
Wie is dat? En welke hulp kreeg hij of zij tot nog toe en uit welke streek?

Gegroet.
29 juli 2010, 22:51
Grytolle
Jan Van Overal (29 juli 2010, 15:56)
dan zallek zeker mijn licht ne keer laten schijnen op de grammatica. Ik ben toch blij dat ge inderdaad zegt dat er een soort comit komt voor die dingen. Maar ge moet toch oppassen, want menig Vlaming is af en toe wel eens gefrustreerd om te horen/te zien dat als men het over Vlaams heeft, er voornamelijk Brabants bedoeld wordt. Het zou jammer zijn moesten mensen dit prachtig initiatief voorbijgaan, omdat ze den indruk krijgen da't ier weer om een soort veredelst Antwerps gaat. Misschien toch opletten met de "onbelangrijke" woordenlijst.
e goe punt

De lijst is verre van volledig en bevat ongetwijfeld woorden die er niet in thuis horen. Uw commentaren zijn meer dan welkom op het Woordenschat-forum.

dit zou der dus mee uitgebreid kunnen worden da de lijst voor de moment ev. een beke te veel Brabants bevat, gewoon omda we vrijwel geen hulp van elders hebben gekregen

Wat de "e" betreft kan ik u gelijk geven. Maar ik kan zeggen dat de "o" klank die bedoeld wordt in mijn ogen al voor een groot deel niet bestaat in de Westelijke en Noordelijke dialecten van Oost-Vlaanderen. De -o kent daar niet de standaardklank van het AN, maar 't is ook geen diftong (wat - als ik het goed begrepen heb - wel aangetoond wordt met "o").
 
Wat wel een feit is, is dat die dialecten een diftong kennen in de -u klank.
- gruut, buum, ...
 
Gent (onder invloed van het Brussels) kent bijna geen enkele diftong meer.
 
- een beest: een biest
- groot: gruut
 
De (poging tot) mooie Nederlandse klank -oo resulteert dan meestal in een -o klank achter in de keel, die meer op "grot" lijkt dan op "groot".
Wat Gent betreft kan gezegd worden dat het vaak iets meer wegheeft van "groowt", met een zr zachte -w.
Vonde 't dus ni duidelijk genoeg da 't om nen dialectklank ging die in verschillende dialecten verschillend klinkt, maar wel bijna overal word onderscheiden?

Maar ik heb nog een vraag ivm de drijvende kracht achter de "websaajt" ;).
Wie is dat? En welke hulp kreeg hij of zij tot nog toe en uit welke streek?
Op deze moment wor et meeste werk gedaan door nen Antwerpenaar (Krommenaas), dieje vooral feedback krijgd van ne Zweed (mij) en nog nen Antwerpenaar (Diederik), diejen onzen dialectexpert is - maar dan ("helaas") toegespitst op de Brabantse.

Verdere bronnen voor de grammaticale vergelijkingen zijn dialectbeschrijvingen (DBNL + MAND + de boeken Taal in Stad & Land) en de West-Vlaamse wikipedia.

Iet wa de credibiliteit van de site mss zou kunnen verhogen is om de grammatica meh bronnen en kaarten te staven (da kan in de meeste verbuigingsvragen moeiteloos, bvb om aan te tonen of "ne[n]" al dan ni algemeen is). Ik heb onlangs e paar geschikte kaarten op 't forum gepost

Gegroet.
Welkom :)
29 juli 2010, 23:12
Grytolle
oh, en ik zien er zeer naar uit om uw grammaticale opmerkingen door te nemen wanneer die stillekes aan opduiken :)
30 juli 2010, 12:07
Jan Van Overal
<<dit zou der dus mee uitgebreid kunnen worden da de lijst voor de moment ev. een beke te veel Brabants bevat, gewoon omda we vrijwel geen hulp van elders hebben gekregen>>

Begrijpelijk. Ik zal trachten t' elpen waar da'k kan en tijd heb. 'k Denk da't al duidelijk is da'k geenen Brabander ben.

<<Vonde 't dus ni duidelijk genoeg da 't om nen dialectklank ging die in verschillende dialecten verschillend klinkt, maar wel bijna overal word onderscheiden?>>

Zoals daaronder gezegd gaat het hier toch om een Algemeen Vlaams? De klanken die in de dialecten gesproken worden zijn (jammer genoeg, maar da's een andere discussie) nog weinig gebruikt en komen in formele taal zelfs (ook al is die taal wa Vlaamser) nie meer voor. En zoals gezegd komt die [o] klank niet overal voor. Op sommige plaatsen is dat meer een [uu] of [u] klank. Dat is een compleet andere klank. Maar ik kan nie genoeg benadrukken da ge nu niemeer moogt uitgaan van hoe dialecten zijn. Daarvoor worden die tegenwoordig (hoe jammerlijk ook) te weinig geklapt. Ge moet u beperken tot de woorden en klanken die ingeburgerd zijn bij iedereen (ook de nieuwste generatie) en die daadwerkelijk algemeen zijn.

In mijn ogen zijn het Vlaams en het Nederlands ooit redelijk gelijk geweest (in een ver verleden). Dat is niet te ontkennen. De "ge" en "gij" was vroeger ook in Nederland in gebruik. Ze hebben allebei een andere evolutie gekend, en de gelijkenissen zijn alleen kunstmatig te noemen. Niettemin zijn we op een punt gekomen in onze taalevolutie dat er feitelijk al een soort Verkavelingsvlaams bestaat dat door iedereen verstaan wordt. Ik denk dat just da Verkavelingsvlaams het beginpunt is van een Algemene Vlaamse taal, eventueel aangevuld door de dialecten, waar nodig.

<<Op deze moment wor et meeste werk gedaan door nen Antwerpenaar (Krommenaas), dieje vooral feedback krijgd van ne Zweed (mij) en nog nen Antwerpenaar (Diederik), diejen onzen dialectexpert is - maar dan ("helaas") toegespitst op de Brabantse.>>

Ik heb zelf wa woordenboeken liggen van verschillende Vlaamse dialecten en ben geen specialist (die prentensie hebbek nie) maar wel amateur, o.a. lid van de Gentse Sosseteit.
1 augustus 2010, 16:36
Grytolle
Jan Van Overal (30 juli 2010, 12:07)
Zoals daaronder gezegd gaat het hier toch om een Algemeen Vlaams? De klanken die in de dialecten gesproken worden zijn (jammer genoeg, maar da's een andere discussie) nog weinig gebruikt en komen in formele taal zelfs (ook al is die taal wa Vlaamser) nie meer voor. En zoals gezegd komt die [o] klank niet overal voor. Op sommige plaatsen is dat meer een [uu] of [u] klank. Dat is een compleet andere klank. Maar ik kan nie genoeg benadrukken da ge nu niemeer moogt uitgaan van hoe dialecten zijn. Daarvoor worden die tegenwoordig (hoe jammerlijk ook) te weinig geklapt. Ge moet u beperken tot de woorden en klanken die ingeburgerd zijn bij iedereen (ook de nieuwste generatie) en die daadwerkelijk algemeen zijn.
 
Bij de jonger generaties hoor ik dieje klank inderdaad ni dikwijls onderscheiden, maar bij d'ouders wel... Waarschijnlijk is 'em beter bewaard in West-Vlaanderen en Brabant omda die hun uitspraak ervan minder opvallend (oo resp. oe) is dan d'Oost-Vlaamse (uu). (Ik blijf er trouwens bij da 'k vaker e (ie/ee) hoor dan o, diederik :P). Vinde gij dus da 't te ver ga da we d'onderscheiding toelaten maar ni verplicht maken (zo staget namelijk beschreven op die pagina)?

In mijn ogen zijn het Vlaams en het Nederlands ooit redelijk gelijk geweest (in een ver verleden). Dat is niet te ontkennen. De "ge" en "gij" was vroeger ook in Nederland in gebruik. Ze hebben allebei een andere evolutie gekend, en de gelijkenissen zijn alleen kunstmatig te noemen. Niettemin zijn we op een punt gekomen in onze taalevolutie dat er feitelijk al een soort Verkavelingsvlaams bestaat dat door iedereen verstaan wordt. Ik denk dat just da Verkavelingsvlaams het beginpunt is van een Algemene Vlaamse taal, eventueel aangevuld door de dialecten, waar nodig.
Ze zijn al redelijk gelijk vind ik, maar ik twijfel of ge/gij een goe voorbeeld is van een vroeger nog groter gelijkheid

Ik heb zelf wa woordenboeken liggen van verschillende Vlaamse dialecten en ben geen specialist (die prentensie hebbek nie) maar wel amateur, o.a. lid van de Gentse Sosseteit.
 
Schoon! Dan moogde mij tijdens 't schooljaar Gents komen leren klappen ;)
4 augustus 2010, 21:28
Jan Van Overal
<<Bij de jonger generaties hoor ik dieje klank inderdaad ni dikwijls onderscheiden, maar bij d'ouders wel... Waarschijnlijk is 'em beter bewaard in West-Vlaanderen en Brabant omda die hun uitspraak ervan minder opvallend (oo resp. oe) is dan d'Oost-Vlaamse (uu). (Ik blijf er trouwens bij da 'k vaker e (ie/ee) hoor dan o, diederik :P). Vinde gij dus da 't te ver ga da we d'onderscheiding toelaten maar ni verplicht maken (zo staget namelijk beschreven op die pagina)?>>

't Is inderdaad zo dat de "e" klank beter bewaard is gebleven, waarschijnlijk omdat die meer verspreid was. Ik vind het zeker niet te ver gaan, maar ge moet oppassen dat ge een standaardtaal maakt, en toch weer geen regiolecten kweekt. In sommige streken (waar die klank meer behouden is) zullen ze misschien in die toelating een vrijgeleide zien voor die klank zwaarder te gebruiken.

Verder ebbek nog een paar opmerkingen me betrekking tot enkele dingen die ge schreef:

<<'em>>: typisch Brabants, en ik kan mij hier als niet-Brabander ongelooflijk in irriteren dat men dat zelfs bij ondertitels gebruikt. Samen met het woord "-ie". Het komt voor mij compleet onnatuurlijk over en komt voor mij ni echt in aanmerking voor standaardtaal.

<<zo staget>>: Antwerps/Waaslands (voor zover ik weet). De bindklinker -g komt weinig voor. Elders gebruikt men -d of -j (Gents: Zuu stoajet/stoadet; Oost-Vlaams: Zuu stoadet/stoat('t) )

<<Schoon! Dan moogde mij tijdens 't schooljaar Gents komen leren klappen ;)>>

Mee vrie veel plezier!
4 augustus 2010, 21:49
Grytolle
Jan Van Overal (4 augustus 2010, 21:28)
<<zo staget>>: Antwerps/Waaslands (voor zover ik weet). De bindklinker -g komt weinig voor. Elders gebruikt men -d of -j (Gents: Zuu stoajet/stoadet; Oost-Vlaams: Zuu stoadet/stoat('t) )
hier hedde volgens mij wel e goe punt...

iemand enig idee waarda me materiaal kunnen vinden voor een kaart te maken over diejen "bindmedeklinker" in de dialecten?



die regiolecten zijn er volgens mij al, en de o en e vinden we vooral in de twee prominentste(?): het Westvlaamse en het Brabantse... maar 't is overal helaas regressief
26 september 2017, 13:36
Anoniem
vind iemand hier algemeen nederlands onnatuurlijk klinken