Dialecten-verkleinwoorden
| 3 november 2009, 17:46
Doederik 
|
| Om dees buiten den anderen thread te houden gaan ek ier de verspreiding van vormen in de Vl dialecten distilleren, ni lettend op de klinker int woord maar alleen op et achtervoegsel.** Tje en tsje worden onder tje behandeld enzo, dus 't is gesimplificeerd omda dees dinges op et vinden van nen onderliggenden, algemene vorm gee verschil make. Updates volgen. **of toch ni te diepgaand, soms kan et mss wel interessant zijn. we zien wel - zolang et de zaak ni meer gecompliceerd maakt. |
| 3 november 2009, 19:04
Krommenaas
|
| waar komd -tje voor in de dialecten? noordelijk puntsje van Limburg heb ek zjust gelezen, nog ievers? |
| 3 november 2009, 19:41
Doederik
|
| westvlaanderen hee tje-achtige uitspraak waar et ni sjtje of sje is (maar in sjtje dan weer wel tj-achtige na de sj) leugentje:  gelijk we zien, woorden op -en: oost- en westvlaams -entje, waarsch. doorda de eind-n in dees dialecte nog wel besta int gebied me weggevallen eind-n vooral ske, de paar gevallen me leugetje in limburgs en brabants vermoedelijk AN-invloed de onverwachte vorm leugeke zonder s in pajottenland/denderstreek (maar daar neffest de vorm leugerke/legerke dus daarom zoveel witte plekken daar want die eindigt op -r dus ni relevant) en in zuidlimburg+hageland |
| 3 november 2009, 19:53
Doederik
|
 testvogeltje en woorden op -el: in't "echt" westvlaams -tje, en in een recent verleden ook 90% van provincie antwerpen veroverd, voor de rest overal -ke |
| 3 november 2009, 20:35
Doederik
|
| die op -g eindigen: dag:  bekan overal dagske daggeske alleen rond antwerpen en geel/westerlo/lier de klinker bekan overal kort, in't Limburgs moeilijk te beoordelen maar daagske/dogske maar 2-3 keer verspreid in brabants/vlaams Westvlaams: dagsje schijnt te overheersen, met -stje alleen rond brugge en -tje knokke  ook hier bekan overal oogske half brabant verkort maar da kan zowel tot u, ö, oe enz. zijn Ook hier westvlaams oogsje meestal, oogstje alleen brugge/oogtje knokke  zaagje is min of meer identiek aan oogje, dus Westvlaams zaagsje(/zaagstje/zaagtje) hier wel iet meer Brabants verkort (zogske/zögske) de paar -eske vormen in de kempen zijn een raar zaggeske (dus wel verkort tot ah)  ook bij "bruggetj" is -ske den overwegende vorm, maar hier heeft "bruggeske" wel bekan heel prov. antwerpen. pajottenland ne rare vorm bruggeke maar te verwaarlozen Hier wijkt et westvlaams ook af waar de helft van et -sje gebied bij oogje/zaagje wel bruggetje heeft (brugs brugtje) dus zaagske,oogske,dagske; westvlaams zaagsje, oogsje dagsje maar brugske EN bruggeske, brugsje EN bruggetje (vermoedelijk voor alle korte + g gelijk weggetje enz) |
| 3 november 2009, 21:05
Grytolle
|
| kunde links posten naar versies da zo groot zijn da de legende zichtbaar is? |
| 3 november 2009, 21:24
Doederik
|
| flickr eet da automatisch verkleind... oranje: ske rood: eske lichtblauw: sje blauw: sjtje donkerblauw: tje paars: etje en marginaal: bruin -je roos: sche groen egie,ieje, en ander vage vormen zonder tj/k zwarte vierkantjes zijn -(e)ke vormen waar we -(e)ske zouden verwachten (bruggeke etc) |
| 3 november 2009, 22:00
Grytolle
|
Doederik (3 november 2009, 19:41)
gelijk we zien, woorden op -en:
oost- en westvlaams -entje, waarsch. doorda de eind-n in dees dialecte nog wel besta
int gebied me weggevallen eind-n vooral ske, de paar gevallen me leugetje in limburgs en brabants vermoedelijk AN-invloed
een goed argument om torent(s)je en toreke te schrijvenvogeltje en woorden op -el: in't "echt" westvlaams -tje, en in een recent verleden ook 90% van provincie antwerpen veroverd, voor de rest overal -ke
dus presenteren med een kleine voorkeur voor -elkebekan overal dagske
daggeske alleen rond antwerpen en geel/westerlo/lier
dus mss daggeske weglaten in AV? in elk geval zouden we de -e-lose vormen moeten vermelden dagsje schijnt te overheersen, met -stje alleen rond brugge en -tje knokke
ons aanname da 't altij meh t is klopt dus duidelijk nine west-vlaamse vriend in m'n klas zei vandaag trouwens "rikske" (< reekse/rikse) |
| 3 november 2009, 23:23
Anoniem
|
| bedoelde van "reeks? |
| 4 november 2009, 06:22
Grytolle
|
| ik zou denken meh slot-e |
| 4 november 2009, 19:38
Doederik
|
 potje, blauw = potje (potsje, potse ev.) rood = potteke oranje = potke |
| 4 november 2009, 20:08
Grytolle
|
| bevestigd da -tje gangbaarder is na -t (en d?)^^ |
| 4 november 2009, 20:25
Doederik
|
schijnt iig da "potteke" wel meer brabants is dan. bij katteke zijn er int oost vlaams nog ietske meer die katteke zeggen ipv katje, maar ni veel verschil. mss hangt dees same me wegske/weggeske da we zagen? da ook ier oostvlaams bekan geen tussen-e heeft, dus dan is potje <potke ook logischer als potteke "blaadje". heel verwarrende kaart, donkerblauw is bladje lichtblauw blaadje, maar dikwijls verkort dus de meeste hiervan zijn eigenlijk blodje of blödje behalve in de Limburg waar bleidje, bluidje en andere lange klinkers + umlaut et normaalste zijn geel=blaarke, blorreke en varianten rood = blaajke op de verdeling is ni echt een lijn te trekken, westvlaams = bladje; limburgs = blaadje + umlaut dus die zullen dan int AV ook eerder de lange klinker van AN blaadje kiezen int brabants schijnen blaarke, blaadje (blödje ev) en blaajke alle3 door elkaar heen te lopen zonder duidelijke scheiding. de gevallen van "bladje" hier zijn vermoedelijk AN-invloed, behalve in de oostkempen waar de normale verkorting van aa a is (hij makt enz) |
| 5 november 2009, 19:07
Doederik
|
 Bedje Westvlaanderen lichtblauw beddetje, donkerblauw bedje, groen beddieje ook "echt" (niet verbrabantst) limburgs veelal bedje voor de rest beddeke (/berreke) de grote verspreiding van -eke hier, terwijl potje wel overal met tje is in oostvlaanderen, waarschijnlijk omdat het in veel dialacten nog "een bedde" is (vs een pot) |
| 5 november 2009, 19:29
Doederik
|
 Boompje Echt westvlaams Boomtje De rest overal Boomke, tussen -e- Bomeke alleen in driehoek Antwerpen-Brussel-Leuven en een eilandje rond Lokeren 1 vondst maar met -pje en die s in't bruin gelijk altijd ;) Klinkers wel heel afwisselend door verkorting en/of umlaut (bumke, buêmke, boemke, boêmke, biêmke enz) |
| 17 juni 2011, 12:14
Doederik
|
| Willem Pee - Dialectgeographie der Nederlandsche diminutiva: OVERZICHT groen = altijd -ke-verkleinwoorden rood = altijd -tje-verkleinwoorden gearceerd = sommige woorden -ke, andere -tje HUISJE (volledig) WVL huizetje, in het midden verder vervormd tot huizeje enz. GLAASJE (volledig) WVL: gelijk bij 'huisje', echter niet verder op de kaart onderscheiden BLOEMPJE (volledig) WVL: hier grotendeels 'bloemtje' zonder -e-; dus weinig rare vormen met -egie enz. BOOMPJE (volledig) WVL: volledig 'boomtje' KORFJE (volledig) WVL: -etje, dus weer onder te verdelen in -egie, enz, zie 'huisje' MANNETJE (volledig) Idem VLAGGETJE (volledig) Hier hebben we het geraden naar verdeling vlagsje, vlaggetje enz. BANKJE (volledig) WVL: rond Brugge bankstje, centraal vervormd tot banksge enz (vgl etje > ege ed.); kust en Westhoek banksje KRIEKJES (volledig) Gelijkaardig beeld (zie 'bankje') KONINKJE (volledig) Idem JONGETJE (volledig) Niet verder gespecifieerd, vermoedelijk dus te lezen als bij 'huisje' (dus jongieje, -egie, enz.) DOCHTERTJE (volledig) Overal ook echt -tje MEISJE (volledig) Vglbaar met 'bankje' TROMMELTJE (volledig) VOGELTJE (volledig) LIEDJE (volledig) Hier is het -ige/-tje-gedoe (voor mijn ongeoefend oog) wat verwarrend en anders, misschien gaan de liedje en liege-vormen in WVL dan wel grotendeels terug op lie-ke met normalen overgang ke > tje (> ge) ipv op lied-tje MANDJE (volledig) Hier gaat het grootste deel van WVL terug op 'mandetje' (behalve een kuststukske, mandsje) KINDJE (volledig) WVL: overwegend 'kindtje', zeldener 'kindetje' PINTJE (volledig) WVL: alleen 'pintje' STILLETJES (volledig) WVL: het verwachte centraal -ege enz. met aan de randen -etje |
| 18 juni 2011, 01:34
Grytolle
|
Doederik (17 juni 2011, 12:14)
HUISJE (volledig)
WVL huizetje, in het midden verder vervormd tot huizeje enz.
uitzonderingsloos zonder e-syncope in de mand: *huistsje > *huisjeGLAASJE (volledig)
WVL: gelijk bij 'huisje', echter niet verder op de kaart onderscheiden
heel wrs, in de mand 1x huisje en 2x huis-je (ofwel -ije vormen die samengetrokken worden, ofwel hypercorrect hollands)na een -z domineren dus ni-gesyncopeerde varianten ge kunt dus in modern west-vlaams vooral verwachten -zeke, -zetje lexicaal bepaald hebt ge -stsje (wrs dikwijls > -sje) en -ske, waarbij - het één in z'ne g'assimileerde vorm steun vind in et Hollands en het ander in het overige ke-gebied BLOEMPJE (volledig)
WVL: hier grotendeels 'bloemtje' zonder -e-; dus weinig rare vormen met -egie enz.
als da klopt (zo duidelik is de kaart ni, of mss ben 'k stom), is da een belangrik verschil meh de mand, waar het bijna altijd blommetsje of blommeke is (behalve als de klank -oe- is)..(9x bloemke (fonemisch lange klank uit AN), 7x bloemtsje (idem), 3x blomtsje) BOOMPJE (volledig)
WVL: volledig 'boomtje'
Na een lange klank + m: uitzonderingsloze apopcope idd; zelfs grondvormen op -e hebben er geen invloed opKORFJE (volledig)
WVL: -etje, dus weer onder te verdelen in -egie, enz, zie 'huisje'
hmm, vergeleken met kalfje in de mand is dat een groot verschil:4x kalftsje, 5x kalvetsje, 4x kalveke, 6x kalfke, (5x kalvije), 3x kalverke, 1x kalvertje, 1x kolfje (twijfelachtig) volgens de WNT enzo is korf een sterk nomen, dus 't is "ne korf", en ni "e korve", op de wiki vind ik echter 0x korf en 1x korve, dus er bestaad een klein kans da 't te maken hee met de grondvorm MANNETJE (volledig)
Idem
da's tenminste ne zekere regel: ge krij ne vorm zonder syncope na ne korte klinker + enkele sonorant VLAGGETJE (volledig)
Hier hebben we het geraden naar verdeling vlagsje, vlaggetje enz.
wrs ne warboel.. m'n conclusie id mand was:altijd -sje tenzij grondvorm -Vgə, in welk geval er variatie optreed tussen -Vggetsje en -Vgsje dus altijd: VVgsje (< -0 of -ə) en Vgsje (< -0) BANKJE (volledig)
WVL: rond Brugge bankstje, centraal vervormd tot banksge enz (vgl etje > ege ed.); kust en Westhoek banksje
KRIEKJES (volledig)
Gelijkaardig beeld (zie 'bankje')
ik kan den tekst ni goe lezen op de kaart, maar 'k denk ni da -sge ontstaan zou zijn uit -stsje.. 'k zou eerder denken aan ofwel ne regelmatigen overgang -sk- > -sch- (we zouden et kunnen vergelijken met het lemma voor "fles" in de mand mss?)-stsje zal namelijk ontstaan zijn door analogie van al d'ander gevallen waar -tsje al -ke had vervangen KONINKJE (volledig)
Idem
zonde dat er geen kaart is voor "rekeningetje" of dergelijksJONGETJE (volledig)
Niet verder gespecifieerd, vermoedelijk dus te lezen als bij 'huisje' (dus jongieje, -egie, enz.)
grondvorm jounge denk ik, wa de ni-syncope zal bevorderen; ter vergelijking:-ə: 5,5x tangetsje, 0,5x tangeke -0: 0x tringetsje, 0x tringeke (en trouwens 0x tringeske) DOCHTERTJE (volledig)
Overal ook echt -tje
vrschil met de mand, tenzij da 't allemaal om Oost-Vlaamse plaatsen gaat die dochterke hebbenkamertje moet dus ook herbezien worden MEISJE (volledig)
Vglbaar met 'bankje'
logisch! daar had ik nog ni aan gedacht... -skijn heeft z. overal op dezelfde manier ontwikkeld afgezien van of het een tussen-s is of een s van de stamTROMMELTJE (volledig)
VOGELTJE (volledig)
ook 'n verschil met de mand mss.. want de kaart is ong dezelfde als voor dochter... in de mand meende ik dat er weinig tendenzen waren om -tsje te gebruiken na -er, -el voor -ke-gebruikersLIEDJE (volledig)
Hier is het -ige/-tje-gedoe (voor mijn ongeoefend oog) wat verwarrend en anders, misschien gaan de liedje en liege-vormen in WVL dan wel grotendeels terug op lie-ke met normalen overgang ke > tje (> ge) ipv op lied-tje
goe gedacht, de rare -gie vormen enzo maken het wel aanmakelijk dat alle vormen gesyncopeerd zijn: lieke, lietsje... zo'n etymologisch onderscheid zou 'k ni gaan maken in de spelling, maar altijd plezant om e vraagstuk op te lossenMANDJE (volledig)
Hier gaat het grootste deel van WVL terug op 'mandetje' (behalve een kuststukske, mandsje)
klopt goe met wa 'k al wist: -VSdə => meestal niet-gesyncopeerd suffix, maar volgens TiSL zijn de gesyncopeerde vormen in opmars, iets waarvan we weinig terugzien in dienen ouwen boekKINDJE (volledig)
WVL: overwegend 'kindtje', zeldener 'kindetje'
bij -VSd0 heefd z. de evolutie naar het gesyncopeerd suffix al (bijna) compleet voltrokken.. in de TiSL staat er iet van da "kindetsje" nog gebruikt word in enkel uitdrukkingen of met enen of anderen bijtoon. Zie de opsommingen in m'n woorddocument voor ander -VSd0-woorden |
| 18 juni 2011, 01:37
Grytolle
|
Doederik (17 juni 2011, 12:14)
PINTJE (volledig)
WVL: alleen 'pintje'
na -t uitzonderingsloos -tsje, iddveel stamklankverkortingen, maar da laten we voorlopig buiten beschouwing vind ik STILLETJES (volledig)
WVL: het verwachte centraal -ege enz. met aan de randen -etje
zie mannetjebovendien heb ik ooit gelezen da bijwoorden in het brabants altijd -ekes krijgen (zutekes) |
| 18 juni 2011, 11:01
Doederik
|
Grytolle (18 juni 2011, 01:34)
als da klopt (zo duidelik is de kaart ni, of mss ben 'k stom), is da een belangrik verschil meh de mand, waar het bijna altijd blommetsje of blommeke is (behalve als de klank -oe- is)..
(9x bloemke (fonemisch lange klank uit AN), 7x bloemtsje (idem), 3x blomtsje)
Njah ik had mij voornamelijk gebaseerd op het opdruksel tsje vs etsje dat hij der had opgezet. Maar 1) ni vergeten dat die tsje vooral boven westhoek staat en het grootste deel van da gebied dus incl. Frans Vlaanderen is, dus mss ni het grootste deel van WVL... 'k zou is in den deel mé de gegevens mutte gon zien. Zowizo geeft em hier geen afbakening dus t kan wel wa dooreen lopen. En zowiezo zijn 10x bloemtje e.v. der toch al evenveel als de 11x bloemetje. En met 7x tje in Fra Vla (mand) en 3x etje/ije in Fra Vla (mand) slaagt toch ook daar den balans door naar 'tje'. ik kan den tekst ni goe lezen op de kaart, maar 'k denk ni da -sge ontstaan zou zijn uit -stsje.. 'k zou eerder denken aan ofwel ne regelmatigen overgang -sk- > -sch- (we zouden et kunnen vergelijken met het lemma voor "fles" in de mand mss?)
Ik bedoelde veural da eke > ege wordt; en ske sge in da gebied. Misschien is het ook analogie, maar mij leek da te schoon om gene parallel te zijn. -stsje zal namelijk ontstaan zijn door analogie van al d'ander gevallen waar -tsje al -ke had vervangen
Mij (en Pee) lijk het eerder regelmatig te zijn: bankskîn > bankskjî(n) > bankstje. En zo dus, gelijk bij die hierboven, puur s + den uitgang ke die tje wordt. (en dus later tje > ge en var.) vrschil met de mand, tenzij da 't allemaal om Oost-Vlaamse plaatsen gaat die dochterke hebben
kamertje moet dus ook herbezien worden
G'ed mij verkeerd verstaan peis ek. Zowel in de mand als op dees kaart, heeft zuid-Westvlaanderen "dochterke" gelijk verwacht. Ik bedoelde alleen dat alle -tje-vormen in de rest van WVL, ook echt tje waren en geen aardige afwijksels daarvan. ook 'n verschil met de mand mss.. want de kaart is ong dezelfde als voor dochter... in de mand meende ik dat er weinig tendenzen waren om -tsje te gebruiken na -er, -el voor -ke-gebruikers
Zie mijn opmerking hierboven. ZO-WestVla heeft zowel trommelke, vogelke als dochterke, dus ik zien uw prombleem ni. De afwijkingen zijn minimaal. Het enigste groot verschil tussen -el, en anderzijds -er, is dat de prov. Antwerpen erke maar eltje heeft. In WVL lopen ze gelijk. Ergo geen verschil met mand. klopt goe met wa 'k al wist: -VSdə => meestal niet-gesyncopeerd suffix, maar volgens TiSL zijn de gesyncopeerde vormen in opmars, iets waarvan we weinig terugzien in dienen ouwen boek
Volgens mij voor Zuidnederland voornamelijk gebaseerd op de opnames van de RND, die voor West-en-Fra-Vla IIRC 1936 is... |