# den uitgang -e(n) | 1 juli 2009, 12:40
Krommenaas 
|
| d'eerste moeilijke discussie: wa' doen we meh woorden die eindigen op -e(n). in 't Antwerps heb ik het gemakkelijk gemaakt: de eind-n alleen uitspreken als ze word uitgesproken = wanneer het volgende woord meh ne klinker begind. in 't Vlaams lig et veel moeilijker: het al dan ni uitspreken van de eind-n verschild in de meeste (alle?) gevallen sterk naargelang den herkomst van de spreker. bovendien lijkt het me voor AV zowiezo geen goei idee om meervoudsvormen (wij komen, drie zaken) zonder eind-n te spellen. dus in welke (if any) gevallen gebruiken we wel -e(n)? mogelijkheden: - zelfst. rangtelwoorden: den derde(n) is gewonnen - zelfst. adjectieven: de groôtste(n) is den beste - enkelvoudsvormen meh nen uitgang -e in NL: ik wachtte(n) op hem; m'n woede(n) is groôt - enkelvoudsvormen meh nen uitgang -en in NL: den tore(n) op den berg - verbogen woorden meh stam op -e of -en: metalen, gouden, verloren, open, groôtste, ... ik heb hier zelf geen goeie oplossing dus hoop op goeie suggesties. |
| 1 juli 2009, 13:40
Grytolle
|
- zelfst. rangtelwoorden: den derde(n) is gewonnen
- zelfst. adjectieven: de groôtste(n) is den beste
Is da geen den derde[n] en de groôtste[n]? D'ontwikkeling is immers:-en (mannelijk) > -e[n] (overal) -en > -e(n) -e > -e(n) (gelijk in Antw. "droômden ik") / -0 (gelijk in Antw boet - enkelvoudsvormen meh nen uitgang -e in NL: ik wachtte(n) op hem
Als we kunnen concluderen dat -den/-de/-det overal samengevallen zijn, dan kunnen we n idd spellen voor klinkers en anders nie - als da ni het geval is kunnen we 't beter behouden gelijk in de AN-schrijftaal. Men is het immers gewend... Trouwens, ik vind dat het de schrijftaal een beetje bruikbaarder maakt als der altijd een verschil bestaat tussen zij-meervoud en zij-enkelvoud. Dat is weliswaar geen sterk argument, maar in dees geval is iedereen da kunstmatig verschil al gewend.m'n woede(n) is groôt
Als meervouden op -s de enige toegestane zijn, zou ik het ni slecht vinden om der een n te spellen, maar anders lijkt het me beter om gewoon "woede" te schrijven.. Ik zou me ook kunnen voorstellen da de e soms wegvald ipv n-insertie toe te passen- enkelvoudsvormen meh nen uitgang -en in NL: den tore(n) op den berg
Behouden, het gaat immers om heel weinig woorden en ik neem aan dat de n dikwijls bewaard is bij sprekers afkomstig in gebieden waar de slot-n grootendeels is bewaard. Mijn ideeën:1) Niks veranderen, toch e klein groepke waarvan iedereen al de spelling kend uit 't AN 2) Aanpassen qua geslacht: -e voor vrouwelijke, -en voor mannelijke (da maakt het spellen van dialectwoorden ook gemakkelijk) 3) 't Antwerpse systeem verheven Alt 2 heefd het probleem da't geslacht kan verschillen en trouwens ook veel gewenning zou vergen Bij Alt 3 kiezen we zelf een norm bij e groepke woorden en bij gevolg de mogelijke variatie zo klein is dat da eigenlijk ni nodig is. -en voeld weliswaar mss kunstmatig aan voor sommigen, maar da zou -e(n) ook doen voor anderen - 't lijkt me ni de moeite om hier iets te veranderen aan de spelling - verbogen woorden meh stam op -e of -en: metalen, gouden, verloren, open, groôtste, ...
Spellen volgens de uitspraak, ze worden immers verboge... Da zal mss dertoe leiden da ni-Brabanders iets anders doen (of mss doen ze eigenlijk nu al het zelfde; ik zou 't ni weten), maar zulke woorden zijn zo zeldzaam da zo'n variatie m.i. geen probleem is. In 't Hollands is [ən] vs [ə] altijd geheel functieloos, dus voor hen was 't geen probleem om "verloren" te gaan schrijven (wa vroeger verbogen werd, gelijk "eenen verlorenen man")Dus mijn voorstel: -Alles behouden zoals het is, behalve: -- Adjectieven op -e en -en spellen volgens de uitspraak (liever dat dat een beetje inconsequent word dan da de verbuiging nooit tot uiting komd) -- zelfst. rangtelwoorden en adjectieven spellen als adjectieven: --- mannelijk: de[n] grote[n] --- onzijdig: het groot/het grot(e) --- vrouweljk: de grot(e) --- meervoud: ??de grot(e)?? of ??de grote(n) <- bestaad der e verschil tussen mensen en dingen hier gelijk in 't AN? Gedraagd zich den overtreffenden trap anders? "het grootst' huis" of "het grootsten huis"? als da ni overal hetzelfde is denk ik da alternatief 1 beter is (aannemend da da bij sommigen mogelijk is), omda da dan dezelfde regel word als bij andere adjectieven op -e/-en |
| 1 juli 2009, 14:15
Grytolle
|
| ook te overwegen: -tje -ke vs -tjen -ken |
| 1 juli 2009, 15:10
Krommenaas
|
| misschien als algemeen principe: - de n overal schrijven waar ze in het AN geschreven word (open, verloren, meervouden) - in gevallen waar het AN -e heefd wel -e(n) gebruiken, dus +n als ze uitgesproken word dan hebde soms een geschreven -n die ni uitgesproken word (maar die we al gewoon zijn van het AN), maar nooit een uitgesproken -n die ni' geschreven word (hetgeen raar zou aanvoelen) |
| 1 juli 2009, 15:33
Grytolle
|
| Maar denkte dan echt da iedereen n-insertie toepast? bij mijn weten is da een Brabants fenomeen -e(n) is trouwens standaardtaal bij werkwoorden en meervouden in de zin daget deel utimaakte van de gimporteerde norm - daget nu ni gebruikt word door degene die de contaal Belgisch AN huldigen, is toe te schrijven aan hypercorrectie |
| 1 juli 2009, 16:19
Doederik
|
| n insertie ook in holland iig. maar ik wou ook just voorstelle, altijd schrijve in gevalle in het nederlands (uiteraard me paar uitzonderingen as het afwijkt, as ge bijv. hekken ipv hek wilt schrijve ofzo) en in de mannelijken uitgang uitspraak volge dus ni 't eêrsten oôr (maar t eêrste oôr?), oewel ek da dan wel e twijfelgeval vind, ge kunt ni altijd gaan nadenke of et al dan ni mannelijk is) maar wel de grôten aap. mss betere regel gewoon in adjectieven altijd uitspraak volgen dan kan der kleine variatie onstaan, "t is er ne grôte" als antwerpenaar, "t is er ne grôten" als westvlaming (denk ik), hier kunde denkk ni verplichte de eind-n te schrijve omda die int nederlands ni voorkomt. dus variatie toestaan |
| 1 juli 2009, 16:56
Grytolle
|
dus ni 't eêrsten oôr (maar t eêrste oôr?), oewel ek da dan wel e twijfelgeval vind, ge kunt ni altijd gaan nadenke of et al dan ni mannelijk is)
Ge weet supersnel dat het onzijdig is, dus da ga geen probleem kunnen zijnmss betere regel gewoon in adjectieven altijd uitspraak volgen
Behalve wanneer ze ongrammaticaal is: *'t is een grote (hond) |
| 1 juli 2009, 17:02
Grytolle
|
Doederik (1 juli 2009, 16:19)
dan kan der kleine variatie onstaan, "t is er ne grôte" als antwerpenaar, "t is er ne grôten" als westvlaming (denk ik), hier kunde denkk ni verplichte de eind-n te schrijve omda die int nederlands ni voorkomt. dus variatie toestaan
Waar die n wel voorkomd in 't NLs, word ze geschreven :P Trouwens, ik vind ni da we mannelijk een of e[en] zouden moeten toelaten.. Da komd alleen maar voor in een klein gebied en ge zou der foute status aan kunnen toeschrijven omda't op 't AN lijkt Uiteraard moeten we ook regelrechte fouten als fout beschouwen: "dieje dag" enzo |
| 1 juli 2009, 18:18
Krommenaas
|
Doederik (1 juli 2009, 16:19)
dus ni 't eêrsten oôr (maar t eêrste oôr?)
da lijkt me bizar, aangezien de meeste mensen daar een n uitspreken. een n ni schrijven hoewel ze wel uitgesproken word vind ik slecht, ge kund een n moeilijk als ne verbindingsklank a la j en w gaan beschouwen. |
| 1 juli 2009, 18:50
Grytolle
|
| Weete dan wel da ze de meeste daar een n uitspreken? Zo'n gevallen hoorde ni dikwijls genoeg om dat op gevoel te kunnen beoordelen |
| 1 juli 2009, 21:42
Doederik
|
| Doederik (1 juli 2009, 16:19) dus ni 't eêrsten oôr (maar t eêrste oôr?) da lijkt me bizar, aangezien de meeste mensen daar een n uitspreken. een n ni schrijven hoewel ze wel uitgesproken word vind ik slecht, ge kund een n moeilijk als ne verbindingsklank a la j en w gaan beschouwen. ->>>> maar dan zoude "ze zette het op tafel" ook met een n moete schrijve, da wordt al te bizar (voor een AV schrijftaal) in dees geval kan ik een n wel aanvaarden zou ik denke, maar ge kunt echt ni elke verbindingsklank n gaan schrijve |
| 1 juli 2009, 22:22
Krommenaas
|
Doederik (1 juli 2009, 21:42)
->>>> maar dan zoude "ze zette het op tafel" ook met een n moete schrijve
als de h ni uitgesproken word ja ik zou de schrijfregel invoeren dad als de begin-h ni uitgesproken word en da invloed heefd op het vorige woord, da' ze dan ook ni' geschreven word. dus "ze zetten et op tafel". complex en mogelijk verwarrend, maar "ze zette het" kunde onmogelijk lezen meh een verbindings-n ipv de h. in dees geval kan ik een n wel aanvaarden zou ik denke, maar ge kunt echt ni elke verbindingsklank n gaan schrijve
als ge ze ni schrijfd ga niemand ze ook uitspreken. uiteindelijk is het wel de bedoeling te schrijven wa' gezegd word. |
| 1 juli 2009, 22:23
Krommenaas
|
Grytolle (1 juli 2009, 18:50)
Weete dan wel da ze de meeste daar een n uitspreken? Zo'n gevallen hoorde ni dikwijls genoeg om dat op gevoel te kunnen beoordelen
als we ni zeker zijn of ze uitgesproken word is het veel veiliger om ze wel te schrijven. iedereen heefd al de gewoonte om een geschreven eind-n ni te lezen. niemand zal ooit leren om een ni-geschreven eind-n zelf tussen te voegen. |
| 1 juli 2009, 22:57
Grytolle
|
| Waarom ni? Ik heb zelf geen problemen om r'ekes tussen te voegen als ik Zweeds voorlees ik zou de schrijfregel invoeren dad als de begin-h ni uitgesproken word en da invloed heefd op het vorige woord, da' ze dan ook ni' geschreven word. dus "ze zetten et op tafel".
Da kan wel voor "het" vind ik, maar voor andere woorden ni |
| 2 juli 2009, 08:38
Krommenaas
|
Grytolle (1 juli 2009, 22:57)
Waarom ni? Ik heb zelf geen problemen om r'ekes tussen te voegen als ik Zweeds voorlees
alles vald te leren, maar in dees geval kunnen we alleen een beroep doen op gewoontes uit het NL. Da kan wel voor "het" vind ik, maar voor andere woorden ni
'k dacht ook in die richting, kund ni alle h-woorden verminken. voor "het" ga-g-et toch nodig zijn in gevallen gelijk "ga-g-et" en "ge kun et". voor andere woorden voel et minder raar aan om de h toch uit te spreken. test: "'t eerste huis" - "'t eersten huis" - "'t eersten uis" - "'t eersten 'uis" h vervangen door ' als het woord zich als klinkerwoord gedraagd? |
| 2 juli 2009, 11:51
Grytolle
|
Krommenaas (2 juli 2009, 08:38)
alles vald te leren, maar in dees geval kunnen we alleen een beroep doen op gewoontes uit het NL.
'k Vind het gewoon geen ernstig verlies als iemand "Die chauffage is nieuw" leesd zonder tussen-n. In elk geval is het helemaal ni moeilijk om het juist te leren voorlezen'k dacht ook in die richting, kund ni alle h-woorden verminken. voor "het" ga-g-et toch nodig zijn in gevallen gelijk "ga-g-et" en "ge kun et". voor andere woorden voel et minder raar aan om de h toch uit te spreken.
'k Dacht da we al besloten hadden om "ge kun et" ni te schrijven..in elk geval, beetje onregelmatig maar goei ogende spelling: het => et Daar is et huis -g-et => het Hij zie het en eventueel dan ook: Ge kun et test: "'t eerste huis" - "'t eersten huis" - "'t eersten uis" - "'t eersten 'uis"
h vervangen door ' als het woord zich als klinkerwoord gedraagd?
Gewoon altijd schrijven, in de regel... 't eêrste(n) huis |
| 3 juli 2009, 12:23
Krommenaas
|
| we zullen het hoofdstuk over de speciale uitgangen later doen, we komen ze geval per geval tegen bij de woordsoorten. 'k denk da we altijd de uitspraak en de schrijfwijze apart zullen moeten bespreken; bij de uitspraak de verscheidenheid weergeven en bij de schrijfwijze knopen doorhakken, erbij zeggend da' ge 't ook altijd gewoon kund schrijven gelijk g'et uitspreekt. |
| 3 juli 2009, 12:25
Krommenaas
|
Grytolle (2 juli 2009, 11:51)
Gewoon altijd schrijven, in de regel... 't eêrste(n) huis
in dees geval kunnen we eigenlijk gewoon zeggen: voegd de n alleen toe als ge de h ni uitspreekt; dus eêrste huis of eêrsten huis. |
| 3 juli 2009, 12:58
Grytolle
|
| Bij adjectieven vind ik et zeker beter om de n te spellen... Ook al is et logisch te verantwoorden, ik vind et raar om de n wel te schrijven in "zwaren arbeid" maar ni in "et groôtsten huis".. *maar* als den uitgesproke variant "'t grootst' huis" ook bestaat, dan zou gespeld "et grootste huis" een goei compromis kunnen zijn |