Algemeen Vlaams

Deze site is nog in vollen opbouw. Den boomstructuur hieronder word geleidelijk uitgebouwd op basis van onze discussies in de forums - komd gerust meediscussiŽren!
I. Beschouwingen
II. Spelling en uitspraak
III. Grammatica
IV. Woordenschat
V. Teksten
Uit: den blog van Grytolle

Semantische moves

Grytolle | Zaterdag 8 september 2012

Verleden week kwam ek op Facebook een uiting tegen die der zo begon:

 

Ik ben niet voor Verkavelingsvlaams, maar ...

 

Toevallig had ek den dag dervoor een examen gehad voor het vak Tekstwetenschap, waarvan eÍn van de behandelde thema's "racisme en de media" was, waarin racistisch taalgebruik in het algemeen ook aan bod kwam. In dat gedeelte werd onder andere iet vernoemd dat ze "semantische moves" noemden en het voorbeeld dat ze gaven was:

 

Ik ben geen racist, maar ...

 

Ik vond mijneigen wel nogal spitsvondig toen ek in ne commentaar op dat facebookbericht op de gelijkenis tussen de twee uitingen wees, maar de poster kon het blijkbaar niet echt appreciŽren, want de volgenden ochtend was mijne post spoorloos verdwenen:

 

*hoopt heimelijk dat de opening "Ik ben niet voor Verkavelingsvlaams, maar ..." de tegenhanger is van "Ik ben geen racist, maar ..." :D*

 

Het leek mij daarom e goed idee van dat efkes te verduidelijken. De zin is iet dat ge zegt voor e gestigmatiseerd standpunt toch te kunnen ventileren, of om iet te kunnen zeggen dat inconsequent is met uw overige standpunten, maar op grond van de truthiness van de zaak toch wel just moet zijn. Zo hoorde weleens Amerikanen op tv die godsdienstvrijheid uitermate belangrijk vinden, maar der toch enorm moeite mee hebben dat der ne moskee gebouwd wordt in New York.

 

Gelijkaardig - maar onschuldiger - kunde het volstrekt vanzelfsprekend vinden dat Vlamingen het recht hebben om hun eigen varianten in de standaardtaal te gebruiken wat de woordeschat betreft, met de motivatie dat "iedereen nu eenmaal die woorden gebruikt" - zonder daarom van mening te zijn dat e mannelijk verbogen lidwoord of e stuk - onherkenbaar, maar toch - letterlijk vertaald Frans geen doodzonde is buiten de privťsfeer.

 

Ik wou dus helemaal niet insinueren dat degenen diejen die opening gebruikte ne racist is, maar gewoon laten blijken dat ek het extreem komiek vind dat het blijkbaar even suspect is van (tot op zekere hoogte) ne voorstander te zijn van Vlaams taalgebruik als het is van meer dan e gezond stuk argwaan te koesteren tegenover mensen met een ander huidskleur. Want anders zou de persoon de noodzaak niet hebben gevoeld van zijneigen op die manier te verontschuldigen.

 

Dus, mijn oprechte excuses aan de poster als hij door mijne commentaar gekwetst was, want het was helemaal niet de bedoeling om hem persoonlijk te attakeren, en ook niet het standpunt dat hij na die opening in dieje post verkondigde.

 

Voilŗ, da's al da 'k moeste zeggen!

8 reacties (recentste eÍrst)
Grytolle 4 september 2013, 12:32
'k Heb dees just nog ne keer moeten blokken!
Grytolle 10 september 2012, 21:14
Aha, d'informatie zit een beke verspreid in de cursus
Op p. 12 in het hoofdstuk "Deel 1: Critical Discourse Analysis" vind ek den term zelf:

"Als iemand macht uitoefent door middel van gesproken of geschreven teksten, kunnen de volgende eigenschappen variŽren:
* klemtoon en intonatie
* woordvolgorde
[...]
* semantische moves (bv. 'Ik ben geen racist, maar ...')
[...]

En dan weer in "hoofdstuk 5: racisme en MeÍr... discours" (p. 53), waar het uitgebreider en verfijnder aan bod komt:

"constructies met tegenstellingen tussen de Eigen groep en de Andere groep nemen typisch de vorm aan van een 'disclaimer': ontkenning/distantiŽring = semantische 'moves' die in ťťn zin de strategie van Positieve Zelfrepresentatie en Negatieve Representatie van de Ander verwezenlijken:
* Schijnbare Ontkenning ('We hebben niets tegen vreemdelingen, maar ...')
* Schijnbare Tegemoetkoming ('Er zijn ook sympathieke vreemdelingen, maar over het algemeen...')
* Schijnbare Empathie ('Natuurlijk is het erg voor vluchtelingen dat ..., maar ...')
* Transfer ('Ik heb persoonlijk niets tegen vreemdelingen, maar mijn cliŽnten ...')

** 'schijnbaar' omdat de sprekers niet bewust of openlijk liegen, maar omdat ze hun discours zo structureren dat de negatieve kant van de zin de meeste aandacht krijgt en het meeste plaats inneemt in het discours"
(blijkbaar is het geschreven door nen Duitser, gezien het hoofdlettergebruik)

Rap een paar voorbeelden bedenken dan :D

Schijnbare tegemoetkoming: Er zijn wel bruikbare woorden en uitdrukkingen in het Vlaams, maar over het algemeen is Vlaams taalgebruik iets dat moet verbannen worden.

Schijnbare empathie: Natuurlijk is het erg voor Vlamingen dat ze hun taal niet ongestigmatiseerd mogen spreken, maar hun hun fouten afleren is nu eenmal de enige manier om gelijkheid te promoten inzake taal

Transfer: Ik heb persoonlijk niets tegen tussentaal, maar uw werkgever zal van u verwachten dat ge vlekkeloos SN spreekt / maar het Nederlands is de bij wet vastgelegde taal van Vlaanderen / ...
Grytolle 10 september 2012, 20:54
GG: "Ook voor anderstaligen is er een raad:

http://www.taalblad.be/e-zine/focus/tussentaal-of-standaardtaal/958.html

't Komt erop neer: We zijn niet tegen tussentaal, maar ... leer toch maar SN. (Gryt, weer een toepassing van uw semantische dinges!)"


Het valt wel aan te nemen dat de move "niet tegen tussentaal, maar..." door taalkundige gebruikt wordt, omdat die in principe wel erkennen dat ieder taal intrinsiek even goed is, etc.

Wie zal dan "niet voor tussentaal, maar..." zeggen? Wrs mensen wier opleiding over taal niet veel verder heeft gereikt dan tot wat ondergane taalzorg
Grytolle 10 september 2012, 15:45
Trouwens, GG, sommige van uw occasionele taalbeschouwingen dat ge hier soms komt placeren zijn wel zo interessant dat ge ze in nen blog zou moeten steken vind ik!
Grytolle 10 september 2012, 15:43
Aja, over die mogelijke omdraaiing had ik nog niet nagedacht :D Door te peilen naar de frequntie van die twee constructies kunnen we dan ne.. schaamtometer programmeren voor de opinies over het Verkavelingsvlaams
Georges Grootjans 10 september 2012, 15:05
Gryt, ik denk dat uw analyse heel terecht is. Die maar relativeert (of neutraliseert) het eerste zinsdeel. In context moet het tweede deel zelfs niet helemaal uitgesproken worden:

't Zijn er weer Oostblokkers die die koperdiefstal gepleegd hebben. Ik ben gene racist, maar ... euh...(denkt: ik moet er toch geen tekeningeske bij maken zeker?)

Amai, die spreekt plat. Ik ben niet tegen Verkavelingsvlaams, maar... euh...

Alhoewel, werkt ook zo:
Ik ben MeÍr... absoluut niet tegen het Verkavelingsvlaams, alhoewel ik vind dat mensen hun eigen overal in Vlaanderen verstaanbaar moeten kunnen maken.

t.t.z. (t'Is te zeggen):
Ik ben niet tegen Verkavelingsvlaams.'t Is te zeggen, ze moeten wel verstaanbaar blijven.
Grytolle 10 september 2012, 13:50
Ik vind den term ook nergens anders terug op het internet. Ik gaan vanavond wel dubbelchecken of dat 'em inderdaad zo luidde want toen ik dees stuk schreef had ik die cursus ni bij
Doederik 10 september 2012, 13:07
Den term 'semantische moves' kende ik nog ni, maar ik ken wel de wijsheid dat ge geen waarde moet hechten aan hetgeen iemand zegt voor een 'maar'.
Reageren