Algemeen Vlaams

Deze site is nog in vollen opbouw. Den boomstructuur hieronder word geleidelijk uitgebouwd op basis van onze discussies in de forums - komd gerust meediscussiren!
I. Beschouwingen
II. Spelling en uitspraak
III. Grammatica
IV. Woordenschat
V. Teksten
Site nieuws

Hun beste argument

Zaterdag 22 januari 2011 | Grytolle

Hun (de Groot-Nederlanders?) beste argument is gelijk algemeen geweten van te beweren dad alles wa Vlaams is eigenlijk Antwerps is. Maar mss moeten ze huneigen soms wel een beke inhouden want dees poging was gewoon t belachelijk (het is nu wel e paar jaar geleden dat ze gemaakt werd):

 

bron: RED HET BELGISCH NEDERLANDS: Ruud Hendrickx, hoofdredacteur van Dale en VRT taaladviseur, doet vreemde uitspraak over gij zijt

 

In d'eerste alinea zou ik de verbetering "taalonkundige" (ter vervanging van "taalkundige") willen aanbrengen, maar da ter zijde.

 

Maar nog merkwaardiger wordt het als we zien wat Hendrickx zegt in een reactie op de vele kritiek die hij kreeg voor zn negatieve uitlatingen over de Lijn slogan. In een mededeling zegt hij nota bene: Ge zijt is een Brabants-Antwerpse dialectvorm die in de rest van Vlaanderen gemporteerd is. Hendrickx zegt dit in reactie op een open brief waarvan de schrijver stelt dat gij zijt gewoon een Vlaamse spreekwijze is en er dus niks mis mee is dat de Lijn die slogan gebruikt. Hendrickx riposteert daarop met de uitspraak dat gij zijt een Brabants-Antwerpse dialectvorm is en dus zeker niet universeel in Vlaanderen. Bij het lezen van zon uitspraak, nota bene van een gezaghebbend taalgeleerde in Vlaanderen, valt de mond open. Gij zijt een Brabants-Antwerpse dialectvorm, zoals de heer Hendrickx beweert? Natuurlijk niet. Gij zijt is gewoon de oudere vorm Nederlands die ook in gans Nederland gebruikt werd, nog in de 19de eeuw!

 

Om te beginnen is den Antwerpse vorm ltijd gij zij(d), nie gij zijt meh vaste t. Als iemand uit Antwerpen "gij zijt" zegd, dan is dad een aanpassing aan de Vlaamse schrijftaaltraditie gelijk ze was vr da de stelselmatige verhollandsing van de schrijftaal zich doorzette.

 

Gij zijd/zij(d) (of met d'ingeburgerde spelling: gij zijt) gaat direct terug op den Oud-Nederlandse vorm g sd. Hetzelfste kan waarschijnlijk over jij bent gezegd worden, maar die vorm is wl zeer sterk geografisch gebonden: Hij komd namelijk alleen maar voor in Holland tenzij door d'Hollandse expansie. Bij "je" zit dad een beken anders, want die vorm komd in Vlaanderen dialectaal wel veel voor bij inversie: Kustwestvlaams wil je gij /wɛljə hi/, ga je gij /hɑ:j(ə) hi/; Continentaal West-Vlaams wild je gij /wɛldʒə hi/, ga je gij /hɑ:j(ə) hi/; in een overgangszone wilde gij maar ga je gij om in den oostelijken helft van Vlaanderen altijd wilde gij en gaade gij te worden (med enorme uitspraakverschillen van de fonemen (~letters) en verkorte klanken). In (oostelijker) Limburgs vinden we tot slot den doe-vorm dien ook -e als cliticum heefd (wilste), als ik het goe begrijp. Ten slotte komd "je" ook buiten d'inversiegevallen voor in het Kustwestvlaams, maar "jij" nergens, buiten als de verdubbeling van "hij" (j (h)ij)

 

Het zal dus duidelijk zijn dad et in gans Vlaanderen gij zijt of nen afgeleiden daarvan is. De vraag is nu alleen of Ruud Hendrickx echt zo weinig afweet van de taal dat 'em als hoofdredacteur van den Dikken moet beschrijven, ofdat 'em zo oneerlijk is dat 'em zonder gewetensbezwaren dees leugen uit z'n mouw wist te schudden.

7 reacties
Grytolle 2 februari 2011, 19:37
http://dbnl.org/tekst/goos003dial02_01/goos003dial02ill06.gif
Doederik 29 januari 2011, 10:28
Haha 'k hae et wa laten hange... mut van 't weekend nog mer is ne ker op den andere pc.
Grytolle 29 januari 2011, 02:11
alleh, komt daar iet van?:D
Doederik 22 januari 2011, 16:03
Maar "gij zijt" is dus, om even samen te vatten, over heel Vlaanderen den enigste vorm. Waar Limburg nog het oud "doe" heeft is het meervoud wel 'gijr zijt/ziet' enz.
En dad is inderdaad den oorspronkelijke vorm dus 't zou te zot voor woorden zijn dat de andere provincies eerst "gij zijt" zouden hebben gehad, dat dan in de 17de eeuw door het Hollands "jij bent" zouden vervangen, en dan nu recent trug door Brabantse expansie het 'vreemd' "gij zijt" trg zouden hebben gekregen.
Doederik 22 januari 2011, 16:00
K zou voor iets da ge op de hoofdsite post nu ni meteen al in den 1e zin zetten "ge weet wel wie da k bedoel". De paar regulars mss wel, maar de meeste toevallige passanten natuurlijk niet.

En over gij zijt/jij bent:
boven de Grote Rivieren & in Zeeland [dus ni alleen Holland] is het wel altijd 'jij bent'; maar daar is het ook 'wij bennen' enz. kortom vormen met b- overal.

In 'Vlaanderen' zijn daarentegen de z-vormen dominant, ook analogisch in Mer... den 1e persoon in zowel het Brabants als het Westvlaams. Het Oostvlaams behoudt over 't algemeen 'ik ben', evenals het oostelijk Limburgs, zeker het "doe" gebied want daar heeft "ik ben" dus ook nog veel steun aan "doe bes", 'bist' of gelijkaardige vormen.

Noord-Brabant kent momenteel nen overgang van 'gij zijt' naar 'gij bent' dat nu eerder overheerst (maar zoch kan dan het meervoud 'gullie zijt' wel voorkomen naast 'gullie bent').
"Ik zij(n)" komt voor tot in Gelderland. Maar "ik ben" is daar en in NBr wel frequenter.

Grofweg Vlaanderen heeft dus overwegend z-vormen, Noord-en-Oost Nederland overal b-vormen, en zuidelijk Nederland nen overganszone waar b-en-z-vormen dooreen lopen.
K hem daar op m'nen andere pc eens een kaartje van gemaakt dus da zal ik is online gooien.
stijfvreter 22 januari 2011, 12:45
Dezelfde reactie als op 'Red het Belgisch Nederlands':
De Antwerpse taalkundige Georges De Schutter (nu emeritus) bestrijdt al jarenlang te vuur en te zwaard de these van de zogenaamde Brabantse expansie (die zegt dat Brabantse dialectvormen vanwege het prestige van de Brabantse centrumregio als economisch en cultureel zwaartepunt in Vlaanderen overgenomen worden door de perifere Vlaamse provincies en Limburg). En van zijn hoofdargumenten heeft daarbij betrekking op de typisch Zuid-Nederlandse aanspreekvormen ge en gij. Zijn stelling luidt net zoals hier dat deze varianten geen validatie verlenen aan de theorie van de Brabantse expansie, omdat ze al sinds de Middeleeuwen in de niet-Brabantse gebieden ingeburgerd zijn.
Grytolle 22 januari 2011, 12:20
--Een kleine nuancering voor RED HET BELGISCH NEDERLANDS: het Hollands heeft altijd j-vormen gehad in alle posities, maar omdad het centrum van de schrijftaal in een heel ver verleden in West-Vlaanderen (en daarachter een klein honderd jaar in Antwerpen) lag, zijn de Hollanders "gij" en "uw" blijven schrijven tot het informaliseringsproces in de vorige eeuw dervoor zorgde da ze de schrijftaal in bijna elk opzicht volledig aanpasten aan de Hollandse beschaafde spreektaal. Aan Mer... het West-Vlaams danken ze overigens hunnen beleefdheidsvorm \u(w)\, want puur op basis van het Hollands zou 'em "jou(w)" moeten luiden. Als het gij-systeem zo Antwerps was zouden we dan ook "ou(w)" zeggen, ipv "u(w)". Eigenlijk kunde dus stellen dad elke voorkomst van /uw/ in het SN op 't West-Vlaams terugga--
Reageren