Algemeen Vlaams

Deze site is nog in vollen opbouw. Den boomstructuur hieronder word geleidelijk uitgebouwd op basis van onze discussies in de forums - komd gerust meediscussiren!
I. Beschouwingen
II. Spelling en uitspraak
III. Grammatica
IV. Woordenschat
V. Teksten

2.2 De bijzondere uitgang -[d]

Gecreerd door Krommenaas. Laatst gewijzigd op 28 april 2012 door Grytolle.

De meest bijzondere uitgang in het Vlaamse taalgebruik is ongetwijfeld de uitgang -[d]. Deze wordt gebruikt in:

 

We overlopen hier de eigenschappen van deze uitgang, die zeer verschillende vormen aanneemt naargelang de aard van het volgende woord. We geven telkens twee voorbeelden, n met da[d] (dat) en n met doe[d] (doet). Voor meer voorbeelden verwijzen we naar de hoger gelinkte artikels.

 

  • Wanneer het volgende woord met een medeklinker begint wordt de uitgang niet toegevoegd.
    • da kan ni
    • ge doe raar

 

  • Wanneer de beginmedeklinker van het volgende woord een d, g, v, z of zj is dan wordt die stemloos uitgesproken, dus als [t], [ch], [f], [s] of [sj]. We geven deze verstemlozing weer door een weglatingsteken te noteren op de plaats van de uitgang.
    • da' ga ni [da-CHaa ni]
    • ge doe' zo raar [z doe-Soo raar]

 

  • Wanneer het volgende woord met een klinker begint wordt de uitgang toegevoegd en ook als [d] uitgesproken.
    • dad is ni waar [daD-is ni waar]
    • ge doed ons twijfelen [g doeD-ons]

 

  • Wanneer het volgende woord 'em (hem) of er is (en alln dan) wordt de uitgang als [t] uitgesproken en schrijven we hem ook als -t.
    • ik vrees dat 'em dood is [daT-m]
    • ge doet 'em daar geen plezier mee [g doeT-m]

 

  • Wanneer het volgende woord et is (het zonder begin-h) dan valt de uitgang weg en wordt in de plaats een verbindingsklank -g- tussengevoegd.
    • ge doe-g-et goe! [z doe-g-t]

 

In welke mate de laatste eigenschap algemeen genoemd kan worden staat ter discussie; indien ze niet geldt gedraagt et zich gewoon zoals elk ander woord met een beginklinker.


Forumdiscussie over dit artikel — 21 berichten