Algemeen Vlaams

Deze site is nog in vollen opbouw. Den boomstructuur hieronder word geleidelijk uitgebouwd op basis van onze discussies in de forums - komd gerust meediscussiren!
I. Beschouwingen
II. Spelling en uitspraak
III. Grammatica
IV. Woordenschat
V. Teksten

3.2 De uitgang -[d] van da en wa

Gecreerd door Krommenaas. Laatst gewijzigd op 27 september 2009.

De woorden da (dat) en wa (wat) hebben een bijzondere uitgang die we als -[d] zullen noteren. Door deze uitgang hebben de woorden da en wa de volgende kenmerken:

 

  • Wanneer het volgende woord begint met een klinker wordt een eind-d toegevoegd en effectief als een d uitgesproken.
    • dad is ni waar [daD-is ni waar]
    • wad is da? [waD-iz-da]

 

  • Wanneer het volgende woord met een d, g, v, z of zj begint wordt deze medeklinker stemloos uitgesproken, dus respectievelijk als [t], [ch], [f], [s] of [sj]. Om dit aan te geven noteren we een weglatingsteken ' aan da of wa - de verstemlozing wordt immers nog veroorzaakt door de niet-uitgesproken uitgang.
    • da' zal wel [da-Sal wel]
    • wa' doede gij hier? [wa-Toed gij hier]
    • da' voelde goe [da-Foeld goe]

 

Alle samengestelde woorden die eindigen op da hebben ook deze uitgang:

    • omda' ge te laat zij [omda-CH t laat-sij]
    • nada' ze thuiskwam [naada-S tuiskwam]

 

Vr de woorden 'em (hij, equivalent aan het Nederlandse ie) en er wordt de eind-d stemloos uitgesproken. We krijgen dan combinaties als dad 'em [daT-m] en wad 'er [waT-r]. Omdat de woorden dad en wad zowiezo al enige gewenning vereisen laten we voor het gemak toe dat de uitgang in deze gevallen gewoon als t geschreven wordt:

    • 't is spijtig dat 'em ni meedoe
    • wete gij wat er gebeurd is?

 

De bijzondere uitgang -[d] komt ook voor in bepaalde werkwoordvormen.


Forumdiscussie over dit artikel — 99 berichten
Verwijzingen naar dit artikel: