In de voorgaande hoofdstukken zagen we vier verschillende verbuigingen die in het Vlaams gebruikt worden. In dit hoofdstuk overlopen we nogmaals deze vier verbuigingen en sommen voor elk ervan de woorden op die die verbuiging gebruiken. Sommige van die verbogen woorden hebben we nog niet besproken omdat het om individuele gevallen gaat in plaats van hele woordsoorten.

15.1 De standaardverbuiging

Met S de stam van het woord:

We zagen deze verbuiging al gebruikt worden voor:

• de meeste bijvoeglijke naamwoorden
• de vergelijkende trap

Ze wordt ook gebruikt voor:

• elk
• welk

De vervoeging van welk is bijvoorbeeld:

Voorbeelden voor elk en welk:

• elken dag, elke man, elke vrouw, elk huis
• welken dokter, welke verpleger, welke verpleegster, welk ziekenhuis

15.2 De alternatieve verbuiging

Met S de stam van het woord:

We zagen deze verbuiging al gebruikt worden voor:

• bijvoeglijke naamwoorden die eindigen op...
• een lange klank + l/m/n/r/w: vuil, geheim, klein, duur, sluw, ...
• -el, -er, -lm en -rm: donker, gammel, proper, kalm, warm, ...
• -au(w) of -ou(w): blauw, ...
• een j-klank: saai, goei (goed), ...
• de vergelijkende trap
• bezittelijke voornaamwoorden

Ze wordt ook gebruikt voor:

• ieder
• eên
• geên
• het woordje te voorafgegaan door "veel": ne veel ten dikke vent, een veel t'aantrekkelijke vrouw, e veel t'ambetant kind. In andere gevallen kan het alleen maar "ten" heten in het mannelijk vóór klinkers (dus niet voor b, d, of t).

De verbuiging van geên is bijvoorbeeld:

Zoals eerder besproken is het gebruik van de alternatieve verbuiging niet algemeen voor de genoemde bijvoeglijke naamwoorden en voor de vergelijkende trap. Hetzelfde geldt voor ieder. In West-Vlaanderen en het grootste, westelijke deel van Oost-Vlaanderen gebruikt men voor deze woorden de standaardverbuiging, waardoor het vrouwelijk enkelvoud en het meervoud dus wel een uitgang krijgen.

Voor de bezittelijke voornaamwoorden en eên en geên is het gebruik van de alternatieve verbuiging echter wél algemeen.

Voorbeelden voor eên, geên en ieder:

• 'k heb maar ênen arm vrij, êne keer is genoeg
• 'k heb gênen dorst, da's gêne zever
• da's iederen dag zo, ieder vrouw weet da

Wanneer ze zelfstandig gebruikt worden krijgen eên en geên in het mannelijk enkelvoud de uitgang -e(n) in plaats van -e[n], zoals in ik heb er (g)êne bij. Zowel eên als geên blijven echter onverbogen in de combinatie (g)eên van + meervoudsvorm: (g)eên van de mannen. Ze worden dan weer wel verbogen voor (d)ervan: 'k heb drie postzegels maar êne dervan is gescheurd. In een zin zoals Drinkt der êne van mij hebben we met een ander soort "van" te maken en blijft het verbogen.

15.3 De superlatiefverbuiging

Deze verbuiging wordt toegepast op woorden die zowiezo op één van de uitgangen -e of -en eindigen:

We zagen deze verbuiging al gebruikt worden voor de overtreffende trap, waaraan ze haar naam ontleent.

Ze wordt ook gebruikt voor:

• rangtelwoorden: eerste, tweede, tiende, ...
• dezelfde / hetzelfde

De verbuiging van dezelfde is bijvoorbeeld:

Voorbeelden met dezelfde:

• dezelfden dag - dezelfd' organisatie - hetzelfden adres

Voorbeelden met rangtelwoorden:

• den eersten dag - d'eerst' oefening - het eersten adres
• den tienden dag - de tiend' oefening - het tienden adres

15.4 De n-verbuiging

In deze verbuiging is enkel het al of niet uitspreken van de eind-n veranderlijk:

Ze wordt enkel toegepast op bijvoeglijke naamwoorden zoals oranje en open waarvan de stam zelf al eindigt op -e of -en.