Klankverschuivingen om rekening mee te houden

 

Vocalisme

Wisseling a/r

ar > er: gers, herte

TiSL: e > a soms vóór rt, rd, rs

andere: flassche/flosche, garten/gerten (uit de weg gaan), gas/ges, vasche/vesche, waspe/wespe

 

Overgang van a in o

aa > o: gebrocht, zochte

a > o: of, zwort

TiSL: fvszg/ch

voor l: e kolf, een/nen bolke, ne stol, wolgen, diene kolk, vollen, nen bolg

 

ou ipv o

ond/ont: hound, ounder, gezound, mound, blount, ground, zounder

ong/onk: dounker, lounge, sproung, joungen

omp/omb: poumpen, loump

overige: grouf

In het Zuiden verkorte /oo/, maar [u] vóór ng.

 

auw > ouw

blouw, grouw, klouw

Maar die samenval is niet overal gebeurd.

 

e > i

slicht, vichten, vint, mingelen

Vooral vóór n en ng

 

Franse neusklinkers

nasale e > -ing: tring, pling

nasale o > -ong/-oung: telefongboukpapieren, raisong, coupong

nasale a > -ang: battaklang (bataclan)

 

Ontronding i > u

begunnen, lucht

 

Ontronding ij > ui

blyven > bluven

pype > pupe

vyve > vuve

wyf > wuuf

Tussen twee labiale medeklinkers (pbvfw).

 

i > ij

keunynk, rynk, bedoelynge, minsen/mynsen, kynd

nd/nt: \wynd, pynte

ng: zyngen, bryngen

nk: drynken, schynken

 

o > u (> i)

bus, mussel, up/ip, puppe, vul, zunne, bubbel, nunne, dunder, buk, wulle, tunne

 

u > i

dinne, pit, rik / rugge, stik, krikke, schippe, knippe, hil (heuvel), brigge (Fr.Vl.)

 

oo > eu (> u)

keun, neute, veugel(e), zeune, deur(e) (vzl. door), beuter/butter, keutel/kuttel, scheuteldouk/schutteldouk, weunen

 

oo > o

torre, vorre, kommen

 

Germ. \iu\ > ie (niet: uu/ui)

diere, kieken, vier, stieren, kiete (kuit), hiere

 

uur > eur

ne meur, een eure, zeur, een scheure

Brugs: -eur > -ur in gesloten lettergreep: gebur, mur, zur

 

eè ipv aà

Gerokken ee wordt zoals in de meeste Vlaamse dialecten niet aà vóór rt/rd/rs/rz/rn: peèrd, eèrde, père, wèren, gèren(e).

 

Oe > [u]

Vóór p, f, v, k, g, ch, m: roupen, kloufe, zouken, genoug, noumen

Ook: toun(s) (mss via o?)

 

ui > ei

lei, speiten

(ui2)

 

 

Consonantisme

-de > -e: moeë roôe

-den > -n: zoun

 

(-en > -m: vóór vpbm

-en > -ng: ng/k)

 

Westhoeks: -eg behouden als -ig/-yg

Westhoeks: -ede > -eej > -ei

 

h in leenwoorden geïnterpreteerd als g: goi, gomoseksueel

 

(Noordelijk) -uide > -uwe: luwen, luide, luwer, kuwel, zuwen

(Zuid-Oosten altijd) -uide/-uwe > -uje: lujen, luje, lujer, kujel, zujen, dujen, schuje, grujen, schrujelen (schruujeln)

 

(Overgangsdialecten) -en > -ie: verkie, blommekies, houtie, 's nuchties, 's noenies, Fonsie, Bertie

 

wegval van w vóór oe/oo: oensdag, oekeren, antwoorden, oelen, kweetsounder/kwitsonder, ostyne (=ik vraag me af / ik wete des wonder)

 

(Kwvl regressief) -nd- > -ng-: wangelen, ounger (onder), proungelen (prondelen), vyngen, panger (paander), boungel (bondel/bundel)

 

wegval van d/t op 't eind van een woord (Kortrijks)