I. Beschouwingen
II. Spelling en Uitspraak
III. Grammatica
IV. Woordenschat
V. Teksten

1. De bende van Jan de Lichte (1957)

Gecreëerd door Krommenaas. Laatst gewijzigd op 10 maart 2010.

De paginanummers verwijzen naar de zesden druk van juli 1974 (uitgeverij De Arbeiderspers).

 

Woorden

  • ambras (p62)
  • ambrasmaker (p60)
  • bebbel
    • hou uw bebbel (p37)
  • bogot: = begod?
    • Ei-ja, bogot! (p41)
  • daarstraks (p48)
  • danke = dank je
    • bedel uw verschrokte boterham en zeg "danke"! (p62)
  • ene
    • gelijk ene die zijn werk heeft gedaan
    • ene voor allen, allen voor ene
    • is er al eens ene die een steek krijgt
    • uit de groep dringt er zich ene op (p51)
  • elkendeen = iedereen (p213)
  • ge, gij: altijd i.p.v. je en jij
  • gedacht = idee
    • het was geen slecht gedacht (p80)
  • geern = graag
    • ik zou niet geern zien dat... (p62)
  • gelijk = altijd i.p.v. zoals
  • goesting (p231)
  • herte = hart
    • daarvoor is hij te groots van herte (p198)
  • klak = pet
  • kloef = klomp (p209)
  • komen te = verleden tijd
    • gelijk we komen te zeggen (p48)
  • leute = pret
    • het zijn meestal onbekenden, die door de kermisleute naar Aelst werden gelokt (p141)
  • lief (zn)
  • moeke (p111)
  • moustache = snor
  • nekeer = een keer; Boon gebruikt het lidwoord ne niet maar verwijst er hier wel naar
    • zeg nekeer van wat soort volk we zijn (p60)
  • patatten
  • per abuis = per vergissing (p72)
  • poesjenel = pop, gebruikt als scheldwoord (p182)
  • pogen
    • een schietgebedeke dat hij poogt te murmelen (p37)
  • precies = schijnbaar, alsof
    • ze staat er of ze er precies niet bij hoort (p59)
    • tussen hen is, precies per abuis, Jan de Lichte komen te staan (p72)
    • opstandiger precies (p150)
  • rap = snel
    • het rapste mes (p57)
  • rieken = ruiken
    • het riekt er naar rotheid en verderf (p164)
  • ros = kreng
    • o gij, kleine ros! (p70)
  • schoon = mooi
    • de schone naam
    • het schoonste lief (p57)
  • seffens (p63) = zometeen
    • als hij daar niet seffens komt opdagen... (p63)
  • stoefen (p43)
  • stoefkabas (p43)
  • te naaste = de volgende
    • laat ons samenkomen te naaste week (p46)
  • uitscheiden = ophouden
    • als hij 's avonds uitscheidt (p56)
    • schei uit met uw praatjes (p224)
  • weest = wezen in de constructie zijn + weest + infinitief; veel gebruikt
    • ik ben het weest halen (p70)
  • zich lastig voelen (p185)

 

 

Ander kenmerken

  • aanwijzend voornaamwoord dees = dit, deze
    • dees onooglijke en malheureuse karkas (p25)
    • dees afgebrande hoeve (p24)
    • dees kermisdagen (p141)
  • alternatieve verbuiging: zeer sporadisch toegepast
    • hij had wel ander katten te geselen (p41)
  • verbogen bezittelijk voornaamwoord: stam + e, meestal voor meervouden en soms voor vrouwelijke woorden (terwijl dit in het Vlaams normaal enkel voor mannelijke woorden gebeurt)
    • zijne gebaren (p109)
    • hare verdiende straf (p109)
    • uwe praatjes (p118)
    • hunne tenten (p186)
    • zij lokt hem naar hunne kroeg + zij rent hun kroeg voorbij (p209)
    • hunne hut (p212)
  • ge ... gij (dubbele persoonsvorm)
    • ge weet gij zeker niet goed meer wat ge zegt (p32)
  • ja-ik = ja als werkwoord
    • 'Ja-ik!' antwoordt de Zot. (p58)
  • verkleinwoorden op -ke: altijd toegepast waar mogelijk, soms -ken (zonder aanwijsbare reden)
    • schietgebedeke, kasteelmeneerke, kasteelke, boerkens, meiske, haarkens, mutske, manneke, droppelken, appelke
    • lachske (p58)
    • soberkens (p54)
  • zoeken achter = zoeken naar
    • de baljuw heeft zich al gek gezocht achter zijn driesteek (p183)

Forumdiscussie over De schrijftaal van Louis Paul Boon — 5 berichten