Algemeen Vlaams

Deze site is nog in vollen opbouw. Den boomstructuur hieronder word geleidelijk uitgebouwd op basis van onze discussies in de forums - komd gerust meediscussiëren!
I. Beschouwingen
II. Spelling en uitspraak
III. Grammatica
IV. Woordenschat
V. Teksten

1.2 Klinkers

Gecreëerd door Krommenaas. Laatst gewijzigd op 28 juni 2009.

De uitspraak van de klinkers verschilt enorm tussen de Vlaamse dialecten onderling. Voor de algemene Vlaamse omgangstaal is er echter een algemeen aanvaarde standaard en dat is dezelfde als die voor de Vlaamse uitspraak van het Algemeen Nederlands: het VRT-journaal. Zoals eerder vermeld in het hoofdstuk over medeklinkers is de VRT-uitspraak gebaseerd op de Hollandse uitspraak van een eeuw geleden.

 

In de praktijk proberen de meeste Vlaamssprekers de standaarduitspraak van de klinkers alleen maar voldoende te benaderen om zich verstaanbaar te maken, waardoor er ook in de algemene Vlaamse omgangstaal een grote verscheidenheid bestaat in de uitspraak van de klinkers. Daar wij verscheidenheid als rijkdom zien juichen we dit toe. Het uitroeien van regionale uitspraakverschillen is een oefening in culturele armzaligheid die we graag overlaten aan Nederlandssprekers.

 

De VRT-uitspraak van het Nederlands verschilt maar op één vlak van de hedendaagse Hollandse uitspraak: de ee en oo worden in de VRT-uitspraak niet "vertweeklankt" tot eej en oow.

 

In het algemene Vlaamse taalgebruik vinden we daarnaast ook volgende uitspraakverschillen met de Hollandse uitspraak:

 

  • De aa wordt vaak plat uitgesproken, in verschillende mate naargelang de spreker en zijn herkomst. Daar de aa in zowat alle Vlaamse dialecten plat wordt uitgesproken (net als in o.a. de Scandinavische talen) is het te verwachten dat deze uitspraak zich zal doorzetten in het algemeen Vlaams.

 

  • De ui en de ij/ei worden niet als tweeklanken uitgesproken maar als lange klinkers.

 

  • De oe wordt in sommige woorden kort en in andere woorden lang uitgesproken. Zo is ze kort in soep maar lang in poep.

 

  • Klinkers in leenwoorden worden niet gerokken. Zo wordt Afrika met twee korte a's uitgesproken, terwijl er zowel in de Hollandse als in de VRT-uitspraak "Aafrikaa" van gemaakt wordt.

 

  • De a in Engelse leenwoorden wordt correct uitgesproken, en dus niet als een korte e zoals in het Hollands (kérévén, kémping, ...). In de VRT-uitspraak wordt deze Hollandse verbastering half nageaapt en ijverig toegepast op woorden die vroeger gewoon met a werden uitgesproken (tram, planning, tank, ...).

 

  • De meeste Antwerpenaars en Brabanders spreken de zachte i van vis en de scherpe i van vriend beide als een scherpe i uit, omdat er in hun dialecten geen onderscheid tussen deze klanken bestaat.

 

Het laatste is een voorbeeld van interne verscheidenheid in de Vlaamse uitspraak. Zolang de verstaanbaarheid niet in gedrang komt is er plaats voor nog veel meer verscheidenheid, zelfs als het algemeen Vlaams ooit grammaticaal gestandaardiseerd zal zijn. Zo zou het geen probleem vormen als West-Vlamingen de ij en ui respectievelijk als ie en uu zouden uitspreken, zoals in de West-Vlaamse dialecten en zoals lang geleden in heel Vlaanderen.


Forumdiscussie over dit artikel — 29 berichten