1. Lidwoorden

Gecreëerd door Krommenaas. Laatst gewijzigd op 23 oktober 2009.

Voor het mannelijk enkelvoud kunnen de vormen verschillen naargelang ze in een nominatief of accusatief (lijdend voorwerp + na een voorzetsel) staan.

 

1.1 Onbepaalde lidwoorden

mannelijk vrouwelijk onzijdig
nominatief enkelvoud 'ne[n] een een
accusatief enkelvoud 'nen een een
meervoud -

 

  • Timmermans schrijfd altijd een weglatingsteken voor 'ne en 'nen, om weer te geven dat die afgeleid zijn van ene en enen.
  • D'eind-n van 'nen komt vooral voor voor een b, d, h, t of klinker en lijkt dan de n van de mannelijken uitgang -e[n], maar der zijn ook gevallen waar ze voorkomt voor ander medeklinkers. Daarom geven we 'ne[n] en nen als twee vormen die neven elkaar gebruikt worden.
  • T'onderzoeken: heeft het te maken met naamvallen? 'ne[n] voor de nominatief, 'nen voor den accusatief?
  • Voor een j altijd ne?

 

Voorbeelden:

    • als 't 'ne jongen is, maak er dan 'nen matroos van (p1)
    • in d'eenzaamheid (p4)
    • ... lijk 'ne jager gereed om te schieten (p7)
    • toen kwam er van achter 't kerkhofmuurke 'nen dikke vent aan in 'nen vuilen schapenpels (p7)
    • als ge zo voort gaat, kunt ge ook 'ne groote schilder worden (p9)

 

 

1.2 Bepaalde lidwoorden

Ook bij de bepaalde lidwoorden kent het Vlaams meer mogelijke vormen dan het Nederlands. Het lidwoord hangt wederom af van het geslacht van het zelfstandig naamwoord.

 

mannelijk vrouwelijk onzijdig
nominatief enkelvoud 'de[n] d(e) /de het / 't
accusatief enkelvoud den d(e) /de het / 't
meervoud de

 

  • Voor d'eind-n van de mannelijke vorm den geld etzelfden als voor diej van 'nen.
  • D'eind-e van et lidwoord de word soms - maar meestal ni - weggelaten voor ne klinker of een stille h. Nooit in meervouden?
  • De vorm het word veel minder gebruikt dan de verkorte vorm 't.

 

Voorbeelden:

    • na den kerkgang (p2)
    • in den arm (p2)
    • [hij teekende] den smid (p3)
    • met den groei (p3)
    • Pieter wierd geboren in d'herberg "Het Belofte Land"
    • de brouwer gaf geenen pof meer (p11)
Gerelateerd artikel: